NOS Binnenlands nieuws

Abonneren op feed NOS Binnenlands nieuws NOS Binnenlands nieuws
NOS Binnenland
Bijgewerkt: 40 min 11 sec geleden

Speciaal project tegen roken op de middelbare school

51 min 7 sec geleden

Op de middelbare school nemen sommige kinderen weleens een trekje van een sigaret. Of ze beginnen echt met roken. En dat moet stoppen, vinden deskundigen. Daarom begint op 62 scholen in Nederland een anti-rookproject voor brugklassers en tweedeklassers.

Challenge

Het project heet de Smokefree challenge en is bedacht door de Nederlandse regering. Door de challenge hopen ze dat minder kinderen gaan roken. Veel kinderen beginnen met roken als ze tussen de 12 en 16 jaar zijn.

Ook de brugklas van de school GSG Leo Vroman in Gouda doet mee aan de challenge. Volgens de leerlingen werkt het goed om met z'n allen mee te doen.

Of er hierdoor echt niemand gaat roken, is afwachten. Over een half jaar weten we of er nog steeds niemand uit de brugklas rookt.

Kinderen gaan zelf liften met Jachtseizoen-app: 'echt niet de bedoeling'

1 uur 3 sec geleden

Kijk jij naar de serie Jachtseizoen? Het is bedacht door de jongens van het YouTube-kanaal StukTV en is erg populair. Iedere week kijken er miljoenen mensen naar. In de video's moeten bekende Nederlanders vluchten en zorgen dat ze binnen vier uur niet gepakt worden door Giel, Thomas en Stefan.

App

Bij de serie hoort ook een app. Daarmee kan je zelf het spel spelen. En ook die app is erg populair. Maar soms gaan kinderen bij het spelen van het spel zelf liften, net zoals in de serie. Ook Roy en zijn vrienden doen het weleens.

Maar dat is volgens Thomas van StukTV echt niet de bedoeling. Hij zegt dat kinderen het beste hulp kunnen vragen aan ouders of bijvoorbeeld aan een buurman.

Megavangst illegaal vuurwerk in Vijfhuizen

2 uur 10 sec geleden

De politie heeft een enorme partij illegaal vuurwerk aangetroffen in een loods in Vijfhuizen. In totaal lag er 10.000 kilo, die werd gevonden na een anonieme tip.

Er zijn vier mensen uit Haarlem aangehouden in de leeftijd tussen 25 en 45 jaar oud. De politie doet in vier woningen in Haarlem huiszoekingen. Er waren twee vrachtwagens nodig om het illegale vuurwerk weg te halen.

Beveiligers

Bij de politie was jaren discussie over het vervoer en de opslag van illegaal vuurwerk. Agenten vinden het te gevaarlijk om zelf te vervoeren. Ook is er maar één plek waar het zwaarste vuurwerk kan worden opgeslagen.

Deze week werd bekend dat de politie beveiligers gaat inschakelen om in beslag genomen vuurwerk te bewaken totdat een transporteur het ophaalt. De kosten voor de particuliere beveiliging worden betaald door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het gaat waarschijnlijk om enkele tonnen.

Grote partij

Het komt niet vaak voor dat er in een keer 10.000 kilo wordt gevonden. In heel 2017 werd er bijvoorbeeld in totaal iets meer dan 40.000 kilo illegaal vuurwerk in beslag genomen. Het jaar daarvoor was het net geen 30.000 kilo.

De politie houdt elk jaar in de vuurwerkbarometer bij hoeveel illegaal vuurwerk er in beslag wordt genomen. Het laatste bekende cijfer over 2018 is 13.874 kilo. Daar is de vangst van vandaag nog niet in meegenomen.

'Kind onder drie jaar moet stresstest krijgen'

2 uur 3 min geleden

Kinderen onder de drie jaar moeten standaard worden onderzocht op stress. Daarvoor pleit het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). Volgens het NJC kan chronische stress op heel jonge leeftijd later leiden tot een burn-out, depressie of hart- en vaatziekten.

Early Life Stress is de officiële benaming voor stress op heel jonge leeftijd. "Ook dan kunnen kinderen te maken krijgen met omstandigheden waardoor ze chronisch gestresst raken", zegt Frans Pijpers van het NCJ.

"Dat kan door bijzondere omstandigheden als kindermishandeling of verwaarlozing, maar ook door bijvoorbeeld een scheiding van de ouders, waarbij de ouders heel gekwetst raken. Dat wordt overgedragen op het kind."

In de eerste 1000 dagen van het leven van een kind groeien de hersenen heel hard, stelt Pijpers. Juist dat maakt ze kwetsbaar voor Early Life Stress.

Ouders moeten zich van die kwetsbaarheid bewust worden. "Zodat ze zich bijvoorbeeld tijdens een scheiding minder agressief tegenover elkaar gedragen. Want hun spanningen kunnen heel makkelijk bij het kind terechtkomen."

Stresshormoon

Een manier om stress bij jonge kinderen te meten is via het haar, waar het stresshormoon cortisol wordt opgeslagen. Pijpers: "Maar heel jonge kinderen hebben vaak nog geen haar, dus daar moet een andere manier voor worden gevonden." Dat zou bijvoorbeeld mogelijk met een speciale armband kunnen.

Samen met vijf universiteiten en twee afdelingen van TNO heeft het NCJ daarom een aanvraag ingediend voor onderzoek naar chronische stress bij heel kleine kinderen. In dat onderzoek kunnen verloskundigen, kraamverzorgenden en de jeugdgezondheidszorg ook een rol spelen.

Politie wil stroomstootwapen in hele land gebruiken

2 uur 47 min geleden

De politie wil alle agenten die op 112-meldingen afgaan, voorzien van een stroomstootwapen. Vandaag heeft de politie aan de minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid gevraagd het wapen landelijk in te voeren.

De politie wil ieder basisteam in Nederland (168 in totaal) uitrusten met een aantal stroomstootwapens. Agenten kunnen die dan meenemen als ze de straat op gaan.

Op verschillende plaatsen in Nederland heeft de politie het stroomstootwapen getest. Agenten waren positief; volgens hen is het een bruikbare aanvulling op de wapenstok en pepperspray. Ook hoeven ze minder vaak te schieten of de politiehond in te zetten.

Tijdens de pilot is het stroomstootwapen ruim 300 keer gebruikt. Volgens de politie heeft geen enkele verdachte, agent of omstander ernstig letsel opgelopen. Vaak is dreigen met het wapen al genoeg om een verdachte onder controle te krijgen. In twee derde van de gevallen waren de verdachten onder invloed van drank of drugs of verkeerden ze in verwarde toestand.

De Tweede Kamer vroeg eerder om het wapen niet meer te gebruiken in psychiatrische klinieken. De politie zegt het stroomstootwapen zo min mogelijk te willen gebruiken in ggz-instellingen, maar wil het gebruik daar niet bij voorbaat uitsluiten.

Wel heeft de politie inmiddels bepaald dat alleen van afstand op een verdachte geschoten mag worden. Het wapen direct op het lichaam van een verdachte drukken om een stroomstoot uit te delen, mag alleen nog in noodgevallen.

De politie stelt ook voor het stroomstootwapen technisch aan te passen, zodat een stroomstoot maximaal vijftien seconden duurt.

De politie denkt er vijf jaar voor nodig te hebben voordat alle agenten zijn opgeleid om met het wapen te werken. Hoeveel de invoering van het stroomstootwapen zou kosten, is nog niet duidelijk.

Amnesty International uitte eerder ernstige bezwaren tegen het gebruik van de taser. Het zou alleen in uitzonderlijke gevallen gebruikt mogen worden door specialisten, en zeker niet door elke agent. Volgens Amnesty kunnen er anders doden gaan vallen.

Alarm verloskundigen: te weinig ziekenhuispersoneel voor bevallingen

3 uur 41 min geleden

Verloskundigen moeten steeds vaker leuren bij verschillende ziekenhuizen om een plek te vinden waar vrouwen kunnen bevallen. Volgens koepelorganisatie KNOV gaat het inmiddels in een aantal regio's om een structureel probleem. "Het gaat om een toenemend stressvolle situatie. Dat kan echt leiden tot onveiligheid. We vinden het niet verantwoord om zo door te blijven gaan", zegt Sonia Jennings van de KNOV.

Ziekenhuizen moeten noodgedwongen steeds vaker bevallingen weigeren, omdat ze onvoldoende personeel hebben om de roosters rond te krijgen. Het gaat dan niet om spoedsituaties, daarvoor gelden andere protocollen, maar om bevallingen die onder begeleiding van de eerstelijns verloskundige in het ziekenhuis plaatsvinden. Het ziekenhuis moet dan medisch personeel als achterwacht kunnen garanderen. En dat is steeds moeilijker.

De problemen zijn het grootst in de regio's Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland. "Afgelopen weekend heeft mijn collega zeven ziekenhuizen afgebeld voordat ze uiteindelijk in een ziekenhuis in Tiel terechtkon", zegt Marloes Noppers, verloskundige in Utrecht. "Zonder spits is dat 45 minuten rijden."

Stress

"Verloskundigen moeten veel verschillende ziekenhuizen bellen, voordat ze weten waar ze met een barende zwangere terechtkunnen", zegt Jennings. Als het niet lukt om binnen de eigen regio een ziekenhuis te vinden, wijken verloskundigen uit naar ziekenhuizen (ver) buiten de regio. "Het levert veel stress op voor de vrouw die aan het bevallen is", zegt Jennings. "Wat uiteindelijk niet goed is voor het hele bevallingsproces."

Verloskundigen worstelen met het tijdsprobleem dat ontstaat door het vele bellen, en de tocht naar een ziekenhuis dat plek heeft. "De verloskundige weet hierdoor niet goed hoeveel tijd ze nodig heeft, voordat ze echt aan de bevalling kan beginnen. Dat kan eigenlijk niet bij een situatie als een bevalling", zegt Jennings.

Penibel

De Maastrichtse verloskundige Hilde Coolen herkent het geschetste beeld. "Het leverde hier in de zomer echt penibele situaties op. Kinderen die bijna op de snelweg geboren worden. We konden in die maanden vaker niet dan wel in het ziekenhuis in Maastricht terecht. De uitwijkmogelijkheid is dan Heerlen, maar dat is echt een stuk verder. In Amsterdam heb je natuurlijk meerdere ziekenhuizen, maar in Maastricht maar één."

Coolen ziet de grenzen verschuiven. "Een paar jaar geleden was het spannend als we een keer niet in ons eigen ziekenhuis terechtkonden, en moesten uitwijken. Nu zijn we allang blij als we überhaupt terechtkunnen. We gaan met elkaar voor veilige zorg, maar we moeten ons afvragen of dat nog echt het geval is. Je gaat de grens van het aanvaardbare steeds verder verleggen."

Achtervang

Coolen zegt dat het de afgelopen maand beter gaat in haar regio, ze kan meestal weer in het ziekenhuis in Maastricht terecht, maar ze houdt het hart vast voor een volgende griepgolf. "Het had in onze regio erg te maken met het feit dat er steeds veel zieken waren. Er was genoeg plek in het ziekenhuis, maar door een personeelstekort kon niet gegarandeerd worden dat er in geval van nood een heel medisch team gereed zou staan. Dan kun je dus niet terecht."

In Nederland kunnen vrouwen kiezen of ze thuis willen bevallen, of (onder begeleiding van de eigen verloskundige) in een ziekenhuis. Tenzij ze een medische indicatie hebben, want dan vindt de bevalling altijd in het ziekenhuis plaats. "Vrouwen hebben bij ons de afgelopen tijd meer gekozen voor een thuisbevalling", zegt Coolen. "We hebben in Nederland de mooie mogelijkheid van keuzevrijheid, maar die moet niet gestuurd zijn door dit soort problemen."

Oplossingen

Het Westfriesgasthuis en Waterlandziekenhuis, met vestigingen in Hoorn en Purmerend, heeft begin november de afdeling acute verloskunde verhuisd van Purmerend naar Hoorn. Door de geboortezorg (en dus ook het beschikbare personeel) op één locatie te concentreren, wil het ziekenhuis de kwaliteit verder verbeteren en beschikbaarheid waarborgen. "Maar we realiseren ons dat het voor zwangeren in en rondom Purmerend vervelend is dat je in Purmerend niet meer in het ziekenhuis kunt bevallen", aldus een woordvoerder.

"In heel veel regio's wordt hard gewerkt om oplossingen te verzinnen", zegt Jennings. "Maar het is een complex probleem. Het begint bij een personeelstekort. Dat kunnen we natuurlijk niet een, twee, drie oplossen. We hebben alle partijen nodig, ziekenhuizen, verloskundigen, kraaminstellingen, verzekeraars, en ook de politiek, nodig om te zoeken naar oplossingen."

Grote controle op wegen langs de grens met Duitsland

3 uur 56 min geleden

Langs delen van de grens met Duitsland wordt een grote grenscontrole gehouden. Op de A12 wordt al het inkomende verkeer vanuit Duitsland gecontroleerd. Auto's worden naar een parkeerterrein geleid waar steekproefsgewijs gecontroleerd wordt.

Ook op de A1 bij Deventer en op een aantal andere wegen wordt het verkeer gecontroleerd. De actie wordt uitgevoerd door de douane, de marechaussee en de politie. Ook gisteren waren er al controle. De Duitse politie werkt daar ook aan mee.

Met de grenscontroles hoopt de politie onder meer rondtrekkende criminele bendes te onderscheppen. Bij een eerdere soortgelijke actie eerder dit jaar werden honderden mensen opgepakt, onder wie helers van gestolen babymelkpoeder.

Haringvlietsluizen kunnen op een kier

3 uur 58 min geleden

Vanaf vandaag worden de Haringvlietsluizen geregeld op een kier gezet. Daardoor kunnen vissen erdoorheen zwemmen en komt er weer een verbinding tussen de grote rivieren en de Noordzee.

Het principebesluit daartoe is al veel eerder genomen, maar het duurde nog jaren voordat het in de praktijk werd ingevoerd. Minister Van Nieuwenhuizen stelde vandaag het zogeheten Kierbesluit in werking.

Door de sluizen regelmatig op een kier te zetten, kunnen bijvoorbeeld de zalm en zeeforel het Haringvliet en het rivierengebied erachter inzwemmen om daar te paaien.

Drink- en landbouwwater gegarandeerd

De Haringvlietdam, die in 1971 als onderdeel van de Deltawerken werd voltooid, vormde tot nu toe een harde scheiding tussen zoet en zout water. Door het Kierbesluit zal het westelijk deel van het Haringvliet gaan verzilten.

Het water ten oosten van de lijn Middelharnis-Spui blijft zoet: om dat te realiseren zijn de afgelopen jaren nieuwe innamepunten, pijpleidingen, sloten en kanalen aangelegd. "Daarmee is goed drink- en landbouwwater gegarandeerd", zegt Van Nieuwenhuizen.

De sluizen gaan vanwege de droogte vandaag nog niet echt open. Zodra de waterstand in de rivieren hoog genoeg is, gaat Rijkswaterstaat stapsgewijs de sluizen op een kier zetten. De minister benadrukt dat de sluizen dichtgaan als er te veel zout het Haringvliet binnenkomt.

Belastingdienst mag persoonsgegevens inzien van Museumkaarthouder

4 uur 2 min geleden

De stichting Museumkaart moet gegevens over het museumbezoek van één van haar kaarthouders aan de Belastingdienst overhandigen. Dat heeft de rechter in Amsterdam bepaald.

Die oordeelt dat belastingheffing zwaarder weegt dan de privacy van de betreffende kaarthouder. De Belastingdienst wilde inzage in de gegevens van de kaarthouder om zo aan te tonen dat die in Nederland woont - en hier dus gewoon belasting moet betalen.

Maar de stichting Museumkaart weigerde. Het delen van de bezoekhistorie zou een inbreuk betekenen op de privacy van de kaarthouder. Ook zou inzage mensen afschrikken een Museumkaart aan te schaffen. Hierop stapte de Belastingdienst naar de rechter.

Opsporingsbevoegdheid

De Belastingdienst heeft een ruime opsporingsbevoegdheid om belastingontduiking tegen te gaan. De fiscus kan daarvoor inzage krijgen in tal van persoonsgegevens die zijn opgeslagen bij derden. Dat kan variëren van gegevens van lease-auto's tot creditcards.

Steeds meer deskundigen zetten vraagtekens bij de ruimte die de fiscus neemt als het gaat om het verkrijgen van die gegevens, ook al is die bij wet vastgelegd. De Belastingdienst werd eerder berispt door de Hoge Raad omdat de dienst foto's bewaarde van verkeerscamera's. Die scannen kentekens en halen ze door een database met nummerborden van mensen die bijvoorbeeld nog boetes hebben openstaan.

Informatiehonger

De rechter boog zich vier jaar geleden over een soortgelijke zaak. Toen sleepte de Belastingdienst SMS parking voor de rechter omdat het ook geen inzage wilde van klantgegevens "Het verschil nu is dat de Belastingdienst inzage wil in de gegevens van een persoon, en niet van alle klanten. En daar lijkt de rechtbank met deze uitspraak in mee te gaan", zegt Vincent Burgers, fiscaal advocaat bij De Bont advocaten.

Hij vindt de uitspraak niet onverwacht. Wel denkt hij dat het vonnis "de honger van de Belastingdienst naar informatie" niet afremt.

Benadelen

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën zegt in een reactie op het winnen van het kort geding dat iedereen in Nederland netjes belasting moet betalen. "Maar er zijn ook mensen die hun eerlijke deel niet willen betalen en hiermee anderen benadelen omdat die dan uiteindelijk meer moeten bijdragen."

Snel wijst erop dat als daar een goede aanleiding voor is, de Belastingdienst "soms heel gericht informatie opvraagt". Bijvoorbeeld door de gegevens van één persoon op te vragen bij verschillende instanties om aan te tonen dat iemand in Nederland woont en dus belasting moet betalen. De Belastingdienst houdt zich hierbij overigens wel altijd aan de wet, onderstreept Snel. "Extra duidelijkheid hierover door een uitspraak van de rechter is altijd welkom."

Documentaire Syrische vluchteling in première op IDFA

4 uur 23 min geleden

Drie jaar lang volgde filmmaker Eyad Aljarod zijn twee vrienden Haaf en Daour in de stad Saraqeb in Noord-Syrië. Van 2011 tot 2014 legde hij vast hoe de strijd steeds verder escaleerde. Vandaag gaat zijn film The Greatest Sacrifice in première tijdens het IDFA in Amsterdam.

In zijn documentaire zie je hoe de situatie in Syrië verandert van vreedzaam in 2011 naar extreem gewelddadig in 2014.

Eyad was in 2015 al eens in Nederland. Toen draaide ook al een film van zijn hand, toen op het Internationale Film Festival in Rotterdam. Begin dit jaar kwam hij weer naar Nederland en legde hij de laatste hand aan zijn nieuwste film.

Rijbewijs duurder, dan maar naar goedkoop België?

5 uur 3 min geleden

Afrijden wordt volgend jaar duurder. Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) verhoogt de kosten van het theorie-examen, praktijkexamen en de gezondheidsverklaring met in totaal 10,50 euro. Geen enorm bedrag als je het afzet tegen de totale kosten.

Uit de meest recente cijfers van het CBR blijkt dat mensen in Nederland namelijk gemiddeld 2300 euro kwijt zijn aan het behalen van hun rijbewijs. Daarmee liggen de kosten voor rijlessen en het examen veel hoger dan in onze buurlanden. Duitsers betalen gemiddeld 1300 euro en de Belgen zelfs maar 174 euro. Waarom is het in Nederland zo duur?

In 2019 wordt het halen van het rijbewijs dus duurder. Volgend jaar kost het behalen van het rijbewijs Nederlanders daardoor gemiddeld 18,60 euro meer, omdat ze de verschillende examens moeten overdoen. Dat is een stijging van 0,8 procent op de gemiddelde totaalprijs voor het rijbewijs.

Volgens het CBR heeft de tariefsverhoging in Nederland verschillende oorzaken. "Het komt onder meer door een nieuwe cao, de stijging van pensioenpremies, inflatiecorrectie en het toegenomen aantal gezondheidsverklaringen die we uitgebreider moeten beoordelen."

België

In Vlaanderen is het behalen van het rijbewijs veel goedkoper. Sterker nog, de Vlaamse minister van Mobiliteit Ben Weyts claimde in januari nog dat België het goedkoopste land van Europa is. Vlamingen betalen 174 euro voor het hele proces.

Dat komt doordat Vlaanderen naast het systeem van professionele rijlessen ook vrije begeleiding kent. "In België mag je rijles van je papa of mama krijgen, in Nederland mag dat alleen van bevoegde instructeurs. Daar zit het grote kostenverschil", zegt Tom Huyskens van de Nederlandse branchevereniging Bovag. Voor rijlessen van een erkende rijschool betalen Belgen gemiddeld meer per uur dan in Nederland.

Dat is een stuk voordeliger voor de portemonnee, maar Huyskens wijst op de gevolgen. "Nederland staat steevast in de wereldwijde top qua verkeersveiligheid. België heeft al jarenlang schrikbarende cijfers, vooral onder jongeren, en staat veel lager dan wij."

Huyskens verwacht dat het invoeren van rijlessen op 16-jarige leeftijd ook een positieve impact op de verkeersveiligheid zal hebben. "In het buitenland is tientallen procenten verbetering te zien. Voor Nederland zijn er nog geen cijfers bekend, maar honderdduizenden jongeren hebben al gebruikgemaakt van de verlaging van de leeftijd. Daardoor doen ze eerder ervaring op waardoor de verkeersveiligheid toeneemt."

Naar België?

Mocht je nou denken, ik ga lekker goedkoop afrijden in België. Dat zit er waarschijnlijk niet in. Nederlanders mogen daar niet zomaar rijexamen doen, daarvoor moet bij je de zuiderburen ingeschreven staan. "Je rijdt af in het land waar je ingeschreven staat", zegt Huyskens. "Wel is het zo dat rijbewijzen in heel Europa geldig zijn."

Max Verstappen had wat dat betreft geluk. De Nederlander staat ingeschreven als inwoner van België en behaalde daarom in 2015 heel goedkoop zijn rijbewijs. Veel rijlessen had hij niet nodig en hij haalde zijn praktijkexamen in één keer.

Vier demonstraties tijdens landelijke sinterklaasintocht

5 uur 17 min geleden

De gemeente Zaanstad heeft afspraken gemaakt met vier groepen demonstranten die zaterdag willen protesteren tijdens de intocht van Sinterklaas. Het gaat om zowel voor- als tegenstanders van de traditionele Zwarte Piet. Mensen die wilden demonstreren, konden zich tot gistermiddag bij de gemeente melden.

De vier organisaties zijn de voorstanders Nederlandse Volks-Unie en 'Demonstratie Voor Zwarte Piet Nationale Intocht Zaandam' en de twee tegenstanders 'Inclusief Sinterklaasfeest Zaanstad' en 'Opinnzwawidi'. De groepen hebben de gemeente beloofd dat het om een vreedzaam protest gaat en dat ze zich aan de regels zullen houden.

Langs de intocht worden twee demonstratievakken ingericht, die volgens de gemeente ver genoeg uit elkaar liggen om confrontaties te voorkomen. Ook zijn ze duidelijk afgescheiden van de plekken waar kinderen staan. Twee van de vier groepen waren het niet eens met de plek; daarom heeft de gemeente ze een andere plek toegewezen, op ruime afstand van de route.

Bij de landelijke intocht in Zaanstad is de actiegroep Kick Out Zwarte Piet niet aanwezig. Die groep kondigde eerder aan om zaterdag te demonstreren in achttien gemeenten. De groep heeft inmiddels toestemming voor betogingen in Leeuwarden, Dokkum, Groningen en Rotterdam.

Rechter

Ook dit jaar zijn er al voor de intocht van Sinterklaas incidenten. Het telefoonnummer van de rechter die de zaak van de 'blokkeer-Friezen' heeft behandeld, is gisteren korte tijd te te zien geweest op Twitter. Via twee anonieme accounts werd opgeroepen de rechter te bellen, uit onvrede met het vonnis. Dat schrijft de Leeuwarder Courant.

De rechtbank veroordeelde 34 mensen tot een werkstraf voor het blokkeren van de A7 tijdens de Sinterklaasintocht vorig jaar in Dokkum, of voor betrokkenheid daarbij. De Raad voor de Rechtspraak heeft Twitter verzocht de nummers te verwijderen en dat is gebeurd.

In de Veenkoloniën krijg je het niet snel beter dan je ouders

7 uur 1 min geleden

Opgroeien in armoede is geen zeldzaamheid in de Veenkoloniën. In het Drents-Groningse gebied hebben zo'n 12.000 gezinnen moeite om rond te komen. De armoede wordt daar al vele decennia van generatie op generatie doorgegeven. De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) onderzoekt waarom dat zo is.

De conclusie van het onderzoek laat nog een jaar op zich wachten, maar vandaag komen de eerste bevindingen naar buiten. Onder andere over waarom het armoedeprobleem juist de Veenkoloniën treft. Dat heeft volgens de onderzoekers mede te maken met de normen en waarden in het gebied.

"Er is hier een soort houding van: doe maar normaal, dat is al meer dan genoeg", zegt RUG-onderzoeker Sanne Visser. En dat normaal is vaak hetzelfde als wat de ouders doen en als wat men in de buurt doet. Gaat er niemand studeren, dan is de kans groot dat een jongere daar ook vanaf ziet.

"Sommige jongeren zien wel kansen, maar in een gezin waar wel hard wordt gewerkt maar niet de ambitie is, is het lastig om een stap te zetten naar een nieuwe, onbekende wereld", zegt Visser. En zo blijft een familie vastzitten in een armoedespiraal van weinig ambitie, weinig opleiding en weinig geld.

Geen geld voor auto, vakantie of hobby

Heidi van der Laan (leeftijd?) wist zich wel aan de armoede te ontworstelen en probeert nu als opgeleid ervaringsdeskundige ook bij andere gezinnen het tij te keren. Ze groeide zelf op in het Groningse Pekela in een arm gezin. Geld voor een auto, vakanties of een hobby was er niet.

"Mijn ouders hebben echt hun best gedaan, maar er konden veel dingen niet. Mijn droom om een fotografieopleiding te doen moest ik opzij schuiven. En ik kreeg van hen niet mee wat ik moest doen om wel mee te doen in de maatschappij. Ik geloofde niet in mezelf", vertelt Heidi.

Haar vader Jan had als (beroep?) een laag inkomen. "We hadden moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Omdat ik een moestuin had, konden we onszelf redden qua eten. Anders weet ik niet of dat was gelukt." Hoewel de kinderen merkten dat er weinig geld was, werd er in het gezin niet over gepraat.

Heidi ging al jong het huis uit, werd moeder van drie kinderen en belandde na haar scheiding in de bijstand. Een goede opleiding had ze nooit gevolgd, maar vanwege haar kinderen voelde Heidi de drang om verder te komen. Als gediplomeerd ervaringsdeskundige bemiddelt ze nu tussen professionals en arme gezinnen.

Volgens dochter Fiona is er een hoop veranderd nu haar moeder een goede baan heeft. "We zijn verhuisd en kunnen nu veel meer doen. Dagjes weg, een vakantie, maar bijvoorbeeld ook de boodschappen in huis halen die we willen. Maar bovenal is mijn moeder veel vrolijker en enthousiaster."

Heidi hoop dat haar kinderen gaan studeren. Ook als dat buiten de Veenkoloniën is. Maar zo denkt lang niet iedereen erover. "Veel mensen vinden het moeilijk als hun kinderen naar de andere kant van het land verhuizen. Als je weinig middelen hebt, kan je niet even een bakje stamppot komen langsbrengen", zegt Heidi.

Verhuizen

Volgens de onderzoekers is de Veenkoloniën een bijzonder gebied. Het is moeilijk voor de inwoners om kansen te pakken, daarvoor moet je bijna altijd verhuizen. Maar dat is niet altijd mogelijk en het ontbreekt soms aan de kennis en het lef dat nodig is om ergens anders te gaan wonen.

De 'overblijvers' hebben sociale normen en waarden gecreëerd waardoor het moeilijker is om uit de groep te komen. Ook hangt er een stigma rondom het gebied dat in stand wordt gehouden door de gezinnen zelf: 'je kan hier niets, niemand helpt ons'. Dat beeld moet veranderd worden, vinden de onderzoekers.

Vier mannen opgepakt om miljoenenfraude met btw bij metaalexport

7 uur 4 min geleden

De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) heeft gisteren vier mannen opgepakt die worden verdacht van een miljoenenfraude met de afdracht van btw bij de export van metaal. De fraude heeft de fiscus naar schatting 23 miljoen euro gekost.

In de omgeving van Amsterdam en Rotterdam zijn zes woningen en twee bedrijfspanden doorzocht, waarbij van alles in beslag is genomen: administratie, een platinabaar, zes auto's van onder meer Bentley, Ferrari en Porsche, een Bombardier-motor, dure merkkleding en -schoenen, schilderijen en prijzige horloges van onder meer Rolex en Patek Philippe. Ook is er 70.000 euro contant geld gevonden.

Nultarief

Het onderzoek richtte zich op drie metaalgroothandels. Justitie verdenkt die ervan dat ze metaal leveren aan buitenlandse bedrijven die btw moeten betalen, maar dat niet doen.

Bedrijven die weten of vermoeden dat ze zaken doen met buitenlandse ondernemers die geen btw afdragen, mogen bij export geen gebruik maken van het zogenoemde nultarief btw. Ze moeten btw in rekening brengen en afdragen.

Het nultarief geldt onder meer voor geëxporteerde goederen, omdat die niet in Nederland worden verbruikt. Over die goederen moet wel btw worden betaald in het land waar ze terechtkomen en dat is hier dus niet gebeurd, is het vermoeden.

Kobaltdiefstal

Parallel aan het onderzoek van de FIOD is de Zeehavenpolitie bezig met de diefstal van een lading kobalt uit de haven van Rotterdam. Kobalt is een zeldzaam erts dat wordt gebruikt in de batterijen van elektrische auto's en tablets.

In deze zaak zijn twee van de woningen en een bedrijfspand doorzocht, waar de FIOD ook in de zaak van de btw-fraude is langs geweest. Ook rond de kobaltdiefstal zijn verschillende goederen in beslag genomen.

Luchtalarm in Flevoland gaat per ongeluk af

8 uur 48 min geleden

In de provincie Flevoland is vanmorgen korte tijd het luchtalarm afgegaan. Dat gebeurde door een fout in de meldkamer. Inmiddels is het weer stil.

Het afgaan van het luchtalarm leidde op Twitter tot de nodige reacties vanuit onder meer Almere, Zeewolde en Biddinghuizen.

De politie Flevoland heeft getwitterd dat het afgaan van het luchtalarm geen verband houdt met de ontruiming van de Grote Markt in Almere. Daar zijn mogelijk explosieven aangetroffen.

Gaat de Belastingdienst te ver in data-speurtocht?

9 uur 13 min geleden

Dat de Belastingdienst bank- en inkomensgegevens bekijkt om aangiftes te controleren, is bekend. Maar belastinginspecteurs kijken voor het bestrijden van fraude ook verder, bijvoorbeeld naar gegevens van lease-auto's of creditcards. Experts zetten hun vraagtekens bij deze steeds grotere informatiehonger van de fiscus.

Om belastingontduiking tegen te gaan, krijgt de dienst de komende jaren 17 miljoen euro extra. Met dat geld moeten mensen met zogenoemd verhuld vermogen beter worden opgespoord om zo fraude in de kiem te smoren. Maar om beter en uitgebreider onderzoek te doen, wordt ook meer gegraven in persoonlijke gegevens. Data waarover bedrijven en instanties door de digitalisering in grote hoeveelheden beschikken.

Museumkaart weigert inzage

Precies daar zit volgens sommige belastingrecht- en privacyexperts een probleem. Want dat er meer informatie beschikbaar komt en er wettelijke bevoegdheden zijn, maakt de kans dat de Belastingdienst in je gegevens duikt steeds groter. Dat gaat niet altijd goed. Soms stuit de Belastingdienst, ondanks het informatierecht, op een muur.

Zo staat de fiscus vandaag voor de rechtbank in een geschil met de stichting achter de Museumkaart. De dienst eiste inzage in de gebruikersgegevens, die de stichting niet wilde verstrekken vanwege een principepunt: de privacy van gebruikers zou boven het recht op informatie staan. De Belastingdienst zegt de gegevens nodig te hebben omdat de kaart informatie zou geven over de woonplaats van een persoon naar wie de dienst onderzoek doet.

Het is niet de eerste keer dat het recht op privacy botst met het recht op informatie waar de Belastingdienst zich op beroept. Zo werd de fiscus in 2017 berispt door de Hoge Raad omdat de dienst foto's bewaarde afkomstig van verkeerscamera's. Die scannen kentekens en halen ze door een database met nummerborden van mensen die bijvoorbeeld nog boetes hebben openstaan. De politie zei dat de gegevens alleen bij een match worden bewaard, maar de Belastingdienst bleek dat jarenlang ook in andere gevallen te doen.

Deze zaak maakte voor experts duidelijk dat je geen fraude hoeft te plegen om in het vizier te komen van de Belastingdienst. Het bezitten van een lease-auto of het hebben van een buitenlandse creditcard vergroot die kans al, zegt hoogleraar formeel belastingrecht Guido de Bont. "Dit gebeurt ook als je bijvoorbeeld regelmatig spullen verkoopt op Marktplaats. Per dag doet de Belastingdienst naar schatting honderden verzoeken bij dat soort websites om de persoonsgegevens in te zien. Zo'n verkoper wordt er dan van verdacht ondernemer te zijn, zonder de bijbehorende aangifte te doen."

Hij gaat verder: "Je LinkedIn-profiel kan worden bekeken om te zien waar je hebt gewerkt, of dat overeenkomt met je inkomsten, en ga zo maar door. De fiscus is er niet vies van om informatie te trekken uit het maatschappelijk verkeer en bij wijze van spreken aan te bellen bij de buurvrouw. Van oudsher is de Nederlandse Belastingdienst een strenge controleur en dat wordt alleen maar meer. Voor burgers komt dat soms heel dichtbij."

Privacy

De Belastingdienst doet geen uitspraken over de wijze van controle. Wel zegt de dienst bij twijfel - zoals wanneer iemand zegt niet in Nederland te wonen maar dat vermoeden er wel is - onderzoek te mogen doen. De reden voor extra controle zit hem volgens de fiscus in de belastingontduikers die steeds listiger worden. Zij gebruiken ingewikkeldere en slimmere manieren om het geld te verbergen.

Maar het idee dat meer inzicht in gegevens de maatschappij veiliger maakt, gaat niet helemaal op, zegt Jaap Henk Hoekman. Hij is universitair hoofddocent Digital Security aan de Radboud Universiteit (RU).

Want hoe meer informatie er vrijkomt door de digitalisering, hoe complexer de regelgeving rondom privacy en informatie verstrekken wordt. En hoe meer regels er zijn, hoe meer mensen ze kunnen schenden. "Het is een gek mechanisme, een self-fulfilling prophecy, maar hoe minder regels, hoe minder er sprake is van fraude en hoe minder controlemiddelen je nodig hebt."

Zero-tolerance

Ook professor digitale veiligheid Bart Jacobs (RU) heeft zo zijn twijfels bij de aanvullende informatie die de Belastingdienst gebruikt. "In het geval van de verkeerscamera's zag je dat de rechter dit verbood. Maar vervolgens kwam er snel wetgeving waardoor de Belastingdienst er nu toch bij kan, dankzij de politiek. Daar wil of durft men de Belastingdienst niets te ontzeggen, hier zou wel meer aandacht voor mogen komen."

Hoogleraar De Bont onderstreept dit. "De Belastingdienst hanteert een zerotolerancebeleid. Ze hebben de wind in de zeilen na bijvoorbeeld de onthullingen uit de Panama Papers. De bevoegdheden die ze hebben, zijn erg ruim. Vroeger waren er nog inspecteurs die zeiden 'dit wil ik niet weten van iemand', maar nu gaan ze er helemaal voor."

'Opvallend slotwoord rechter kan rechtspraak dichter bij mensen brengen'

9 uur 19 min geleden

De rechter in Haarlem oordeelde gistermiddag dat de landelijke intocht van Sinterklaas niet hoeft te worden aangepast. De stichting die het kort geding aanspande voldeed niet aan alle voorwaarden en werd niet-ontvankelijk verklaard. Maar de rechter hield het niet bij het vonnis alleen: het leek erop of hij een soort persoonlijke noot toevoegde aan zijn uitspraak.

"Zwarte Piet is aan het veranderen, dat lijdt geen twijfel. Van belang is dat het gesprek wordt voortgezet. Wat dat betreft stemmen de meest recente ontwikkelingen niet tot vreugde", zei rechter Antoon Schotman. "Ik vraag u allen: willen we op deze manier een sinterklaasfeest vieren?", voegde hij daaraan toe.

Bekijk het opvallende slotwoord van de rechter:

Volgens hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans van de Universiteit Leiden gebeurt het niet zo vaak dat de rechter met een persoonlijke noot afsluit. "Maar wat rechters weleens doen, is een overweging ten overvloede geven", zegt hij in het NOS Radio 1 Journaal. "Dan hebben ze de zaak eigenlijk al beslist, maar dan geven ze alsnog een overweging waarin ze zich uitspreken over elementen uit de zaak."

De rechter verklaarde de zaak gisteren niet-ontvankelijk. De eisers hadden geen spoedeisend karakter, omdat ze niet gesproken hadden met de gemeente Zaanstad. "Dat zou je nog kunnen repareren, en dan zijn ze vrijdag weer terug. Dat kan in een kort geding. En daarom zegt hij: nou, zelfs áls ik had gezegd dat de zaak wel ontvankelijk was, dan heeft het weinig zin om vrijdag terug te keren."

Rechter van vlees en bloed

Bijzonder hoogleraar rechtspraak Gert van Rijssen, die verbonden is aan de Radboud Universiteit Nijmegen en raadsheer is bij het hof Arnhem-Leeuwarden, heeft begrip voor de actie van de rechter. "Je probeert je onafhankelijkheid en onpartijdigheid te waarborgen, maar je mag natuurlijk wel laten zien, en dat vond ik in deze zaak heel aardig, dat ook een rechter van vlees en bloed is", zegt hij. "Het is geen orakel waar iets juridisch uitkomt, maar de rechter liet echt even zijn menselijke gezicht zien."

Van Rijssen zegt dat zo'n persoonlijke noot voor de rechtspraak ook goed kan zijn. "Strikt genomen is het juridisch niet nodig. Dit is net het stapje verder dat de rechter dichter bij de mensen brengt. Ik vind het niet zo verkeerd als een rechter zijn menselijke gezicht laat zien, zolang het maar niet te persoonlijk wordt."

Of déze uitspraken ook vallen onder de eerder genoemde 'overweging ten overvloede', is maar de vraag. "Aan het einde zegt hij een paar bijzondere dingen. Hij roept de partijen op tot grote redelijkheid. En dat is een oproep, dat kun je niet meer zien als overweging ten overvloede", zegt Voermans. "Ik zie niet dat hij een kant kiest. Maar hij zegt tegen de partijen: heb respect voor elkaar tijdens dit kinderfeest. Ik denk dat dit wel mag. Maar het is wel heel opmerkelijk."

Een oproep gebeurt wel vaker, weet ook Van Rijssen uit ervaring. "Bijvoorbeeld een heel moeizame zitting, dat je beide partijen toewenst dat ze eruit komen. Dat je weet: bij een beslissing van de rechter is de vete niet over, maar dat mensen toch een balans weten te vinden. Of een oplossing. Dat persoonlijke woord is er wel vaker."

De uitzending van 15 oktober

9 uur 23 min geleden
Brexitdeal: de ontwikkelingen

De onderhandelaars van de EU en het Verenigd Koninkrijk bereikten dinsdagavond een brexit-deal. Het Britse kabinet heeft zich gisteravond achter dit voorlopige akkoord geschaard. Vanochtend is brexit-minister Dominic Raab opgestapt. In Nieuwsuur de laatste ontwikkelingen.

'Erfelijke armoede' in de Veenkoloniën

Opgroeien in armoede is geen zeldzaamheid in de Veenkoloniën. In het Drents-Groningse gebied hebben zo'n 12.000 gezinnen moeite om rond te komen. De armoede wordt daar al vele decennia van generatie op generatie doorgegeven. De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) onderzoekt waarom dat zo is.

RAI Vereniging: kilometerheffing op basis van uitstoot

10 uur 30 min geleden

Automobilisten moeten een prijs per kilometer gaan betalen op basis van de CO2-uitstoot van hun auto. Dat bepleit de belangenclub van autofabrikanten en -importeurs, RAI Vereniging, die zich al langer uitspreekt voor een vorm van rekeningrijden.

Volgens RAI Vereniging moet het huidige stelsel van autobelastingen op de schop om de klimaatdoelstellingen te halen. Nu betalen autobezitters nog belasting over de aanschaf (bpm) en over het bezit van hun auto, de motorrijtuigenbelasting (mrb).

De RAI Vereniging stelt dat een kilometerprijs op basis van de CO2-uitstoot van auto's niet alleen beter is voor het milieu, maar ook de manier is om de belastinginkomsten op peil te houden en tegelijk de files terug te dringen.

Scheefgroei

In 2030 moeten personenauto's ongeveer 23 procent minder CO2 uitstoten dan in 2017. Om dat te bereiken wil het kabinet dat er meer emissievrije auto's komen, zoals elektrische auto's en auto's die rijden op waterstof.

Maar RAI Vereniging denkt dat daarmee de uitstoot niet genoeg wordt teruggedrongen. Bovendien kost het beleid de schatkist tot 2030 een kleine 11 miljard euro, nog afgezien van de teruglopende inkomsten uit btw en accijns op fossiele brandstoffen

"Het betekent dat de 'fossiele rijders' zoals dat in de ogen van het kabinet heet - de mensen die op diesel, lpg en benzine rijden - sowieso de rekening gepresenteerd krijgen van degenen die elektrisch rijden", zei RAI-voorzitter Steven van Eijck in het NOS Radio 1 Journaal. "Er komt een scheefgroei aan."

Nu geldt nog dat hoe meer koolstofdioxide een auto uitstoot, hoe meer bpm en mrb de eigenaar betaalt. "Betalen naar gebruik is eerlijker en levert een groter maatschappelijk voordeel op", aldus Van Eijck, die overigens impopulaire termen als 'rekeningrijden' en 'kilometerheffing' vermijdt.

Hete aardappel

Maar de kans dat dit kabinet het voorstel van RAI Vereniging overneemt is klein. In het regeerakkoord staat dat er deze kabinetsperiode geen systeem van rekeningrijden komt. Het voornemen is wel om zoiets "zo spoedig mogelijk" in te voeren voor het vrachtverkeer, maar het kabinet heeft al laten weten dat dat in elk geval niet de komende vijf jaar gebeurt.

"Ze schuiven de hete aardappel steeds voor zich uit in Den Haag", zegt politiek verslaggever Xander van der Wulp. "Het klopt wel dat de inkomstenstroom van de overheid uit autorijden op een gegeven moment opdroogt. Dat betekent dat het twijfelachtig is of het goedkoper wordt. De overheid zal echt iets nieuws moeten bedenken om die miljarden binnen te krijgen."

Busje met drugsafval afgebrand in natuurgebied

12 uur 18 min geleden

De brandweer in de plaats Best moest vannacht uitrukken omdat een busje in brand stond. Het busje was achtergelaten in een natuurgebied.

In het busje zaten spullen om drugs mee te maken. De brandweer denkt dat de chauffeur het busje daarom expres in brand heeft gezet.

Giftig

Afval van drugs is giftig en daarom kan het beter niet in de natuur terechtkomen. De brandweer kon dat nu niet tegengaan. Bij het blussen is een deel van de giftige stof samen het bluswater de grond in gelopen.

Het gebeurt de laatste tijd vaker dat drugsafval wordt gedumpt of zelfs in brand gestoken.

Pagina's